در روزهایی که حوادث ناگهانی و تهدیدهای امنیتی میتوانند در چند ثانیه آرامش یک شهر را برهم بزنند، دانستن شیوه درست واکنش در لحظه خطر، بیش از هر زمان دیگری اهمیت دارد. از نخستین ثانیههای وقوع انفجار تا ساعات پس از آن، تصمیمهای کوچک میتوانند مرز میان نجات و فاجعه باشند.
در شرایط بحرانی مانند حمله، انفجار یا تهدیدهای امنیتی، واکنش انسانها اغلب تحتتأثیر ترس و شوک قرار میگیرد. همین عامل میتواند تصمیمهای اشتباه و گاه جبرانناپذیر بهدنبال داشته باشد. آگاهی از اصول اولیه ایمنی، تمرین ذهنی و حفظ آرامش، مهمترین ابزارهای هر فرد برای حفظ جان خود و اطرافیان است. این مطلب تلاش میکند با نگاهی منسجم و کاربردی، مهمترین نکات رفتاری در چنین شرایطی را بیان کند.
ثانیههایی که زندگی را تعیین میکنند
در لحظه وقوع انفجار، نخستین واکنش طبیعی بدن، ترس و انجماد ذهنی است. بسیاری از افراد چند ثانیه در شوک فرو میروند و همین مکث کوتاه، میتواند خطر را چند برابر کند. در چنین لحظهای، باید بدون تردید و با تمرکز عمل کرد.
بهترین کار، افتادن سریع روی زمین است. دراز کشیدن باعث میشود بدن از موج انفجار، ترکشها و فشار هوا کمتر آسیب ببیند. همزمان، باز نگهداشتن نسبی دهان میتواند به کاهش فشار واردشده به پرده گوش کمک کند. محافظت از سر و گردن با دست، کیف یا هر وسیله در دسترس، اقدامی حیاتی برای جلوگیری از آسیبهای جدی است.
از نزدیک شدن به پنجرهها و شیشهها باید بهشدت پرهیز کرد. شیشههای شکسته در انفجار به تیغههایی مرگبار تبدیل میشوند که بدون صدا و هشدار، بدن را میشکافند. فاصله گرفتن از این منابع خطر، یکی از اصول اولیه نجات است.
اگر داخل ساختمان هستید
قرار گرفتن در فضای بسته در زمان انفجار، هم میتواند محافظ باشد و هم خطرآفرین. نوع سازه، فاصله از محل حادثه و رفتار افراد، تعیینکننده میزان آسیب است. در چنین شرایطی، نخستین اصل، دوری از پنجرهها، بالکنها و آسانسورهاست. این بخشها بیشترین آسیب را در موج انفجار میبینند.
بهتر است در کنار دیوارهای داخلی، ستونها یا فضاهای بدون شیشه پناه بگیرید. این نقاط، معمولاً استحکام بیشتری دارند و میتوانند ضربه را تا حدی جذب کنند.
اگر ساختمان دچار ترک، ریزش یا آتشسوزی شده است، باید با آرامش و بدون دویدن از آن خارج شد. هجوم و شتابزدگی، خطر سقوط، لهشدگی و مصدومیت را افزایش میدهد.
همچنین تجمع در ورودیها و راهپلهها بسیار خطرناک است. این نقاط معمولاً محل ازدحام میشوند و در صورت ریزش یا فشار جمعیت، تلفات بالا میرود.
اگر بیرون از ساختمان هستید
افرادی که هنگام انفجار در فضای باز و خیابان قرار دارند، معمولاً با موج مستقیم، آوار و ترکش مواجه میشوند. در این وضعیت، پناه گرفتن پشت موانع محکم، مهمترین اقدام است. دیوارهای بتنی، جدولهای ضخیم یا سازههای سنگین، میتوانند نقش سپر را ایفا کنند.
دراز کشیدن روی زمین، بهویژه زمانی که احتمال موج دوم وجود دارد، اقدامی عاقلانه است. بسیاری از انفجارها، بهصورت زنجیرهای رخ میدهند و موج دوم گاه خطرناکتر از اولی است. برخاستن سریع و حرکت بیهدف، احتمال آسیب را بالا میبرد.
حرکت بهسمت محل انفجار، از اشتباهات رایج در بحران است. کنجکاوی، نگرانی برای دیگران یا تمایل به فیلمبرداری، افراد را به مرکز خطر میکشاند. در حالیکه ازدحام، احتمال انفجار دوم و موانع امدادرسانی، این رفتار را بسیار پرریسک میکند.
مسئولیت فردی پس از انفجار
پس از فروکشکردن موج اولیه، مرحلهای آغاز میشود که مدیریت آن به اندازه لحظه حادثه مهم است. بسیاری از جانها در این مرحله نجات پیدا میکنند یا از دست میروند. نخستین اصل، اطمینان از ایمن بودن محل است. کمک به مجروحان تنها زمانی باید انجام شود که خطر فوری وجود نداشته باشد.
در چنین شرایطی، استفاده بیمورد از تلفن همراه، بهویژه برای فیلمبرداری، اقدامی نادرست است. شبکههای ارتباطی در بحران برای امدادرسانی ضروریاند و اشغال آنها میتواند جان دیگران را به خطر بیندازد.
اگر احتمال حمله شیمیایی وجود داشت
حملات شیمیایی بهدلیل نامرئی بودن و اثرگذاری گسترده، از خطرناکترین انواع تهدید هستند. در صورت احتمال چنین حملهای، باید فوراً وارد فضای بسته شد. بستن کامل درها و پنجرهها و خاموشکردن سیستم تهویه، مانع ورود مواد آلوده به داخل میشود.
لباسهایی که در معرض هوای آلوده قرار گرفتهاند، باید هرچه سریعتر از تن خارج و در کیسهای جداگانه قرار داده شوند. تماس این لباسها با پوست یا محیط داخلی، آلودگی را گسترش میدهد. شستوشوی بدن با آب و صابون، یکی از سادهترین و مؤثرترین راهها برای کاهش اثر مواد شیمیایی است.
تیم سها امیدوار است این روزها را در کمال صحت و سلامت در کنار خانواده و عزیزان، سپری کنید.
